Worstelen met creativiteit

Voor aanvang van de voorstelling staat de actrice te wankelen op haar benen. Twijfels woelen in haar maag. Ze wordt er onpasselijk van. Waarom doet ze dit? Als ze echt de sterren van de hemel kon spelen, dan zou ze achter de coulissen staan popelen om haar opwacht op het toneel te maken. Naar huis, dat is wat ze wil.

De schilder trekt aan zijn haren, ineengedoken zit hij op de vloer. Penselen slingeren over de grond. Olieverf plakt tegen de muur omdat hij zijn palet ertegenaan heeft gesmeten. In zijn verbeelding ziet hij de diepere lagen, maar hij krijgt ze niet op doek. Hij heeft het verprutst. Alwéér.

Tot diep in de nacht zit de schrijver achter zijn computer. Uren achtereen heeft hij toetsen aangeslagen. Maar al wat hij voor zich ziet is één enkele zin. Negentien woorden, in delen opgesplitst door komma’s. Hij drukt op de deleteknop totdat de laatste letter van het scherm verdwenen is en schenkt nog een glas wijn in.

Maakt creativiteit eigenlijk wel gelukkig?

 

Vooroordelen

Kommer, kwel en creativiteit lijken onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dat valt niet alleen uit bovenbeschreven scènes af te leiden, maar ook uit overtuigingen die een deel van de samenleving nog steeds over kunstbeoefenaars uitstrooit: Leuke liefhebberij, maar er valt geen droog brood mee te verdienen. Het grote succes is slechts voor enkelen weggelegd. Kunstenaars zouden beter een degelijk beroep leren. Op den duur leiden ze allemaal aan een depressie of geraken aan de drank.

 

Noodzaak

Het is natuurlijk waar dat een kunstenaar (lees evengoed: schilder, schrijver, fotograaf, tatoeëerder, muzikant, acteur, regisseur, danser, ontwerper, tekenaar. Beroepsmatig uitgeoefend dan wel op amateuristische basis. Hier zowel mannelijk als vrouwelijk bedoeld) worstelt met zichzelf en met zijn ideeën. Twijfels en angsten stapelen zich op wanneer zijn gedachten hem influisteren dat hij slecht presteert. Paniek grijpt hem bij de keel omdat hij zich identificeert met hetgeen hij maakt. Hij creëert vanuit het diepste van zijn wezen. Want zie, creëren is zijn manier van spuien. Zijn wijze van spreken en een boodschap doorgeven opdat hij eindelijk begrepen wordt. Een kunstenaar wil begrepen worden!

Natuurlijk hoopt hij dat zijn werk gewaardeerd wordt. Dat hij (ooit) zijn levensonderhoud ermee kan verdienen. Wie wil dat niet? Maar een creatieveling doet wat hij doet omdat hij wordt geroepen door zijn ziel. Hij maakt wat hij maakt omdat hij niet anders kan. Hij voelt, doorleeft, ondergaat en brengt tot stand.

Creativiteit voor een schepper is als zonlicht voor de aarde. Als water voor de vissen. Creativiteit is leven. En omdat het leven is, dient de fantasierijke geest alle uitdagingen die hem worden voorgeschoteld, te omarmen: Liefde, vreugde, genot en geluk. Maar ook: gemis, ziekte, woede, afwijzing, verdriet, oorlog en dood. Hij moet leren datgene wat onontkoombaar is onder ogen te zien om vervolgens de vertaalslag naar zijn creaties te kunnen maken. Die confrontatie kan heftig zijn. Zo heftig dat de kunstenaar er geen raad mee weet. Derhalve leidt creativiteit niet alleen tot geluk, maar ook tot pijn en worsteling. Maar als hij de brokstukken bijeen weet te schrapen en het hem lukt om te herschikken, kan er iets nieuws ontstaan. Iets wonderbaarlijks.

Wist u dat veelal de mooiste werken gemaakt worden nadat de kunstenaar de bodem heeft geraakt?

 

Alles geven

Een creatieveling wil presteren naar beste kunnen. Dat is niet anders dan bij degenen die van zichzelf vinden dat ze een deugdelijk beroep uitoefenen of een praktische invulling van hun tijd nastreven. Hij staat met dat voornemen op en gaat ermee slapen. Begrijpt u mij niet verkeerd, degelijke betrekkingen zijn net zo waardevol als creatieve beroepen. Mocht u al een onderscheid willen maken gelijk een deel van de maatschappij dat doet, weet dan dat mijns inziens het een niet zonder het ander kan. Immers, alles is een. Ik oordeel dus niet.

Ik scherp hier slechts mijn toon omdat ik mijn bestaansrecht ontleen aan de inspiratie van een speelse geest. Was ik niet gecreëerd, had ik mijn verhalen niet op het internet kunnen uitdelen. En dan… Wie had u dan moeten vertellen dat creativiteit het kloppend hart van de kunstenaar is?

 

Alweer met genoegen,

Dyamos

 

NB: Ik ben over het onderwerp nog niet uitgeschreven. Daarom volgende keer: over creativiteit, over waar dat vandaan komt en controle…..

4 gedachten over “Worstelen met creativiteit

  1. Geachte heer Dyamos, meen ik te beluisteren dat u meer en meer de taaltoon overneemt van de schrijfster die als uw kanaal dient? Ik wil gaarne reageren op uw beweringen. Zodra de creativiteit; schilderend, schrijvend, beeldbeitelend, filmend, componerend of zelfs in de keuken creërend, zich manifesteert, is er sprake van een ongebreideld geluksgevoel. Maar… zodra anderen zich ermee gaan bemoeien, komt het lijden, het zich afgewezen voelen, het niet begrepen worden. Daarom denk ik dat dat de echte kunstenaar een ongekende arrogantie dient te hebben, voldoende ego heeft om alleen naar de ziel te luisteren die hem voortstuwt. Ben benieuwd naar uw opvattingen.

    1. Geachte mevrouw Eggels,

      Wat alleraardigst dat u de taaltoon heeft aangepast om mij te woord te staan. Of de stem van de schrijfster die als mijn kanaal dient nu en dan in de mijne doorklinkt? Ik weet dat zo net nog niet. We zijn beiden erg betrokken, creëren samen. Het krijgt in ieder geval mijn aandacht. Dank voor uw aanmerking.

      Maar goed. Laten we teruggaan naar het inhoudelijke, uiteindelijk is het daar om te doen. Ik kan meegaan in uw stelling dat er een ongebreideld geluksgevoel ontstaat wanneer creativiteit zich manifesteert. Echter ben ik van mening, dat zodra de innerlijke criticus begint te jengelen, het geluksgevoel kan vervliegen nog voordat een derde een blik op een creatie heeft kunnen werpen. Onzekerheid is een drammerig misbaksel dat zich niet zomaar bij de kraag laat vatten.
      Andermans bemoeienissen leiden tot lijden wanneer men ernaar luistert en ze verantwoordelijk maakt voor de pijn die daardoor wordt aangeraakt. De volwassen kunstenaar kan op enig moment ervoor kiezen om overtuigingen en pijnen, opgelopen gedurende het leven, opnieuw te toetsen op waarheid of te verwerken door te creëren.
      Ongekende arrogantie en voldoende ego zullen de kunstenaar wellicht bijstaan wanneer hij besluit om enkel de stem van zijn ziel te volgen. Maar eerlijk geschreven…. Ik mag toch hopen dat die eigenschappen niet perse nodig zijn om een echte kunstenaar te worden.
      Ik gun iedere kunstenaar het pad van de liefde. Voldoende vrijheid om zoveel van zichzelf te gaan houden en zo sterk overtuigd te geraken van eigen kunnen dat hij zijn zielenpad durft te gaan. Gelukkig geeft de ziel nooit op, hij blijft roepen totdat hij gehoord wordt.

      Met genoegen,

      Dyamos

      1. Heer Dyamos
        Wat een eer dat u mij zo uitgebreid antwoord geeft op mijn simpele reactie. Zou ik ook lijden aan onzekerheid is een vraag die bij me opkomt, maar laat ik daar nu even niet op ingaan.
        Ik las een zin waar ik jaloers op werd. “Onzekerheid is een drammerig misbaksel…”
        Inderdaad moeten andermans bemoeienissen leiden – zo denk ik – tot de echo’s die ons voor de rest van ons leven tot aan de rand van onzekerheid leiden – is dat niet de wet van het universum? Om die stemmen de nek om te draaien?

        Ach ja ik was wat impulsief met mijn opmerking over ongebreidelde arrogantie en opgeblazen ego, misschien zelfs ongetemd egoisme dat nodig is om je kunstenaarschap onaantastbaar te maken. Voor sommige kunstenaars heeft dit wel geleid tot wereldfaam en fortuin (Piccasso, Dali). Voor sommige rolden de dukaten pas binnen na hun vertrek naar uw dimensie (Rembrandt, Van Gogh en meer).

        Ik ben er van overtuigd dat er in ieder een kunstenaar zit die zich soms schuilt blijft houden – misschien bang voor die echo’s (meegenomen uit een ander leven ???). Wat prachtig dat u dit verbindt met liefde – liefde voor het zelf en het zelf zijn .
        Ook dat zou ik weer niet zo kunnen verwoorden zoals u dat doet. Wat me brengt op de vraag waar mijn echo’s vandaan komen.
        Het was mij een enorme eer om via uw kanaal hierover met u te converseren.

        Elisabeth Petronella Maria – ik heb bij mijn doop deze namen meegekregen – ze kwamen uit de geschiedenis van de ouders die ik had uitgekozen. In hoeverre hoorden ze bij mij zelf?

        1. Mevrouw Elisabeth Petronella Maria Eggels,

          Ik neem mijn hoed af voor de Groten der aarde. Dat hun kunstwerken anderen nog lang mogen inspireren.

          Uw spelen met woorden brengt vreugde.

          Tot weerschrijfs,

          Dyamos

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *