Teleurstelling door verwachtingen

Grauwe wolken:

Rondom het graf van Lisa hangt een energieveld van teleurstelling. Grauwe wolken die mij manen om gepaste afstand te bewaren. De gedenksteen dateert uit het begin van de vorige eeuw. Groen uitgeslagen en gebroken bovendien. De barst loopt van linksboven diagonaal over de grafzerk naar beneden. Aan het uiteinde splitst de breuklijn zich gelijk een bliksemstraal.

 

Een uitnodiging:

Bij het aanbreken van de dag maak ik altijd even een ronde over de begraafplaats. Zo ook vanochtend. En net zoals op alle andere dagen klopte ik even bij het graf van Lisa aan. Bij wijze van invitatie om een wandeling te maken. Niet dat ik erop rekende dat ze op mijn uitnodiging zou ingaan, ze had zich nog nimmer in het licht gewaagd. Maar toch, ik hield vol omdat ik hoopte dat het kleine beetje aandacht dat ik schonk haar goed zou doen. Zodat ze voelde dat ze werd opgemerkt. Omdat ik wederom geen respons kreeg, liep ik verder totdat ik achter mij een stem hoorde vragen:

‘Wat moet je toch van mij?’

Onmiddellijk draaide ik me om. Een oud vrouwtje stond naast haar graf. Ineengedoken, het hoofd voorover hangend tussen de schouders en haar armen strak overeen geslagen. Twee donkerbruine ogen keken op naar de mijne. Was zij slechts tweeënzestig jaar geworden? Hoezeer had zij aan het leven dan geleden? Aan de groeven in haar gezicht telde ik minstens vijfentachtig jaren af. Omdat zij een paar passen achteruit zette toen ik naar haar toe liep om haar de hand toe te steken, hield ik halt.

 

Een gesprek

‘Wat een aangename verrassing, Lisa. Mijn naam is Dyamos. Mag ik je uitnodigen om met mij een eindje te gaan lopen?’

‘Nee.’

‘Waarom niet?’

‘Ik wil blijven. Hier ben ik veilig,’ antwoordde ze.

‘Veilig? In dat wolkendek van verdriet? Waarom zou je daarin blijven hangen?’

Haar ogen groeiden. ‘Wat zeg jij nou?’

Ah. Nu had ik haar belangstelling. Ik vond het wat onfatsoenlijk om haar ruimte binnen te dringen en zomaar plaats te nemen op haar grafsteen, maar ik wilde ook niet dat ze naar me moest opkijken. Daarom ging ik recht tegenover haar zitten, op een boomstronk. ‘Laten we even praten.’

‘Waarom?’

‘Misschien kan ik wat licht in jouw duisternis brengen.’

Haar ogen straalden achterdocht uit. Alsof ze er rekening mee hield dat ik meer van haar wilde dan haar gezelschap houden.

‘Lisa, een onderhoud in het hiernamaals kan toch geen kwaad? Er kan je niets gebeuren.’

‘Het hiernamaals? Ga je me nou vertellen dat dit het hiernamaals is?’ Ze trok een pruillip. ‘Daar had ik hele andere verwachtingen van.’

Van verbazing gleed ik bijna van mijn boomstronk. ‘Hoe kun je daar nou een voorstelling van hebben? Je hebt je al die tijd verscholen.’

Opnieuw flitsten haar ogen van links naar rechts. Ze leek wel bang om gezien te worden. Toch nam ze, na een tijdje voor zich uit gestaard te hebben, plaats op haar graf. Op het uiterste puntje van het hoekje, zodat ze meteen kon opspringen mocht gevaar zich aandienen. Ze haalde wat plukken van de voor haar zo vertrouwde wolken naar zich toe en sloeg ze als een stola om haar schouders.

‘Lisa, vanwaar toch die bedroefdheid?’

Even dacht ze na. ‘Het hiernamaals, zeg je?’

Ik knikte. ‘Het hiernamaals is daar waar jij wilt dat het is.’

‘Dat meen je niet.’

Ze beet even op haar lippen. Zuchtte en fluisterde toen: ‘Het leven heeft mij zo weinig goeds gebracht. Maar als dit het hiernamaals is, dan heeft me dat nog minder gebracht dan mijn aardse bestaan.’ Onmiddellijk sloeg ze haar hand voor haar mond. ‘O….sorry Dyamos, ik ben niet naar buiten gekomen om te klagen.’

‘Het hiernamaals is als het leven, althans, zo is mijn ervaring. Je moet er zelf het beste van zien te maken. Waarom fluister je eigenlijk? Als je hier niet vrijuit mag spreken, waar dan wel? Vertel me, wat heb je gedaan in het leven? Waarom heb je die triestheid meegesjouwd naar je graf?’

 

Geen bestaansrecht

Ze keek over haar schouder naar haar gedenksteen. ‘Kijk dan, dat heeft zo moeten zijn. Hij is gebroken, net als ik. De breuklijn loopt dwars door mijn naam. Dat kan toch maar een ding betekenen. Ik heb nooit bestaansrecht gehad.’

Ik legde mijn handen op mijn knieën en boog ietsje voorover. Al wat mij nu te doen stond, was luisteren. Lisa vertelde als onwettig kind te zijn geboren. Ze was, zo had haar moeder verteld, de dochter van een vooraanstaande heer. Maar… de naam van haar vader mocht nimmer genoemd. Haar moeder was een vrouw van lichte zeden geweest, die veel zwijggeld had aanvaard.

Als kind zijnde had Lisa nog geloofd in wonderen en in mogelijkheden. Al wat ze hoefde te doen, zo overtuigde zij zichzelf, was hard werken. Het anderen naar de zin maken. Dan werd ze beslist aardig gevonden. Ze wilde geloven dat het leven voor haar iets goeds in petto had. Maar de ervaringen waren anders geweest. Hoe meer zij zich inspande om anderen te behagen en te verrassen, des te dieper raakte ze teleurgesteld in de mensen om zich heen en later in het leven zelf. Want ze gaf, maar kreeg niet terug.

‘Dat heb ik nooit begrepen, Dyamos. Ik stond altijd voor iedereen klaar. Niets was mij te veel. Maar waardering, daar kon ik naar fluiten.’ Amper het laatste woord uitgesproken riep ze weer: ‘O…sorry.’

Glimlachend haalde ik mijn schouders op. Lisa zette haar relaas voort.

‘In plaats van beloning werden mij nog zwaardere taken opgelegd. En meer. Alsmaar meer. Ik zeg je, Dyamos… Als wat je doet nooit genoeg is, dan zakt de moed je in de schoenen.’

‘Je wilde aardig gevonden worden. Dat willen veel mensen. Maar weinigen realiseren zich wat dat precies inhoudt. Aardig gevonden worden, betekent dat je alsmaar druk bent met het vervullen van andermans wensen, maar niet met de jouwe.’

Ik kon aan haar gezicht zien dat ze niet helemaal snapte waar ik op doelde. Of misschien kwam de boodschap te hard binnen en wilde ze er niet eens over nadenken, want ze zei: ‘Een beetje dankbaarheid was op zijn plek geweest, dacht ik toch.’

‘Dankbaarheid, zeg je? Dan had je dus verwachtingen?’

‘Ja, natuurlijk. Dat is toch logisch?’

‘Laat me uitleggen waarom dat niet vanzelfsprekend is. Je verwachtingen waren afgestemd op datgene wat zich in jouw geest afspeelde. En in jouw hart. Daardoor rekende je erop dat de ander zou handelen zoals jij zelf gewoon was te handelen. Dat je terugkreeg wat jij bereid was te geven. Daarmee dichtte je hem of haar een empathisch vermogen toe gelijk het jouwe. Maar Lisa, niet iedereen hanteert dezelfde normen. Vertel mij…. Hoe kon een ander aan verwachtingen voldoen die jij in jouw hoofd gecreëerd had?’

Lisa bukte zich voorover en trok wat onkruid uit de grond. Ook sorteerde ze wat steentjes op kleur. Grijs bij grijs, wit bij wit. Vervolgens stond ze op en schraapte de gevallen herfstbladeren die op haar steen lagen bijeen en maakte er een hoopje van. Ze ging er bovenop zitten.

 

Niet willen weten of niet beter weten

‘Wat denk je nu?’ vroeg ik.

‘Ik weet het niet zo goed. Het is toch niet zo gek dat wanneer je voor iemand je stinkende best doet, je daar een reactie voor terugverwacht?’

‘Waren je boodschappen duidelijk, Lisa? Begrepen mensen dat je teleurgesteld was? Realiseerden ze zich dat je pijn voelde?’

‘Sommigen blijkbaar niet.’

‘Konden ze niet weten, of wisten ze niet beter?’

Lisa rechtte haar rug. ‘Er zullen best mensen geweest zijn die gehandeld hebben en niet beter wisten. Maar er waren toch ook mensen die….. Mijn beste vriendin bijvoorbeeld. Ze pikte de liefde van mijn leven in en vertelde mij vervolgens dat ik haar moest begrijpen. Ze had zo geprobeerd tegen haar gevoelens te vechten, zei ze. Het was een marteling geweest voor haar. Maar uiteindelijk was haar hart niet bestand geweest tegen de liefde. Ze smeekte me om haar niet te laten vallen. En haar man, mijn voormalige vriend….. hij stond erbij en keek naar het toneelstukje.’

Lisa pauzeerde even om een traan weg te pinken. ‘Ze wilden het goed maken. Allebei. Daarom namen ze mij aan als dienstmeid. Zodat ik in ieder geval de kost voor mezelf kon verdienen. Nou, Dyamos….Toen werd de vloer pas echt met me aangeveegd. In plaats van begrip en warmte te ontvangen, werd ik gecommandeerd. Het uiterste werd van mij gevergd. Ik kwam amper tot slapen. Maar enige waardering? Ho maar. Ik moest hen dankbaar zijn, omdat ze me niet aan mijn lot hadden overgelaten. Wil jij mij nou vertellen dat die mensen niet wisten wat ze deden?’

‘Die mensen waren enkel met zichzelf bezig.’

‘Dan vraag mij niet waarom ik zo triest gestorven en geborgen ben.’

‘Je had kunnen weglopen, Lisa. Hen de rug kunnen toekeren. Voorgoed. Uit zelfrespect.’

‘En hoe had ik dan de kost moeten verdienen?’

‘Zeg mij, Lisa, in alle eerlijkheid, heb je ooit ander werk overwogen of heb je je voor hen uitgesloofd totdat je erbij neerviel?’

Haar wangen kleurden rood. ‘Het waren moeilijke tijden. Maar om op jouw vraag terug te komen… Neen. Het kwam nooit in me op om bij hen weg te gaan.’

‘Zoals het hier niet in je op kwam om uit jezelf naar buiten te komen?’

Mijn antwoord moest even bezinken. Daarom zweeg ze. Na een tijdje zei ze: ‘Wat erg. Ik zie nu pas dat het anders had gekund.’

Lachend krabbelde ik overend. Ik had mijn doel bereikt. Lisa was uit haar comfortzone getreden en had voorlopig voldoende stof tot overdenken. Met mijn handen klopte ik de modder en bladeren van mijn mantel. Enigszins plechtig nam ik mijn hoed voor de dame af.

‘Wat ga je doen?’ vroeg ze.

‘Ik? Ik ga mijn ochtendwandeling voortzetten.’

‘O…. Wat leuk.’

‘Ja, dat is het zeker.’ Ik knikte haar gedag en begon te lopen. In de richting van de eerste zonnestralen die tussen de hoge bomen door op het hoofdpad neerstreken.

‘Je gaat het mij niet vragen hè,’ hoorde ik haar roepen.

‘Natuurlijk niet, Lisa. Ik voldoe niet aan andermans verwachtingen.’

‘Die boodschap heb ik begrepen, Dyamos. Daarom vraag ik het jou. Mag ik met je mee vandaag?’

Ik draaide me om en keek in het gezicht dat eindelijk durfde te lachen. ‘Wat een geweldig idee.’ Terwijl ik terugliep om haar op te halen wierp ze de grauwe omslagdoek van zich af. Ik bood haar mijn arm aan. ‘Kom, dan laat ik je de mooiste begraafplaats van Maastricht zien.’

 

Met genoegen,

 

Dyamos

 

2 gedachten over “Teleurstelling door verwachtingen

  1. Wat een prachtig verhaal. Zo uit het leven gegrepen. uit het verleden.
    En toch……. zijn er nu ook nog mensen die zo leven. Ik hoop dat zij dit verhaal mogen lezen.
    Dank je Dyamos.

    Lieve groet Cobie

    1. Dank u Cobie, voor deze fijne reactie. Lisa vertelde mij een verhaal uit haar verleden, juist omdat er nog mensen zijn die vandaag de dag zo leven. Eenmaal geschreven, gaat het verhaal zijn eigen weg. Wie het leest? Dat valt niet te sturen. Enkel te hopen dat het daar terecht komt waar het zijn mag.

      Met groet,

      Dyamos

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *