Over fouten geschreven…

Indianen leerden hun kroost om zich elke ochtend tot de Heilige Geest te richten teneinde toestemming te vragen voor het maken van maar liefst twintig fouten per dag. Want, zo luidde hun stellige overtuiging, wie niet mag falen, zal niet leren. Hoe anders moet de ervaring zijn van het kind dat een dikke rode streep in het schoolschriftje aantreft al dan niet kracht bijgezet door de aantekening: “fout!” Of drie strepen: “fout, fout, fout.” In veel gevallen wacht het kind uitleg en aanmoediging om een volgende keer beter te doen. Maar wat als reprimandes worden uitgedeeld, of, nog erger, straffen worden gekoppeld aan resultaten die volwassenen bestempelen als zijnde teleurstellend of slecht? Dan zal de angst om fouten te maken alleen maar toenemen.

Zij die niet, of nog te jong zijn om te begrijpen, incasseren onvoldoendes, harde cijfers die de resultaten als zogenoemde wanprestaties kwalificeren. Onzekerheid kan niet uitblijven, twijfels over eigen kunnen evenmin. Logisch dat de overtuiging niet goed genoeg te zijn kans ziet om zich in het brein te nestelen. Het prentje, dat door de leraar alleen verstrekt wordt bij het behalen van uitmuntende resultaten, is buiten bereik, beloning komt namelijk enkel de besten toe. Maar of de besten het best af zijn? Ik waag het te betwijfelen, want zie, een zaadje voor een streven naar perfectie is zo gezaaid. De verwachtingen waaraan het kind denkt te moeten voldoen zijn namelijk altijd hooggespannen. Wil het een soortgelijke erkenning blijven ontvangen, dan zal het de status van de beste zijn overend moeten houden.

Faalangst 

Wie bang is om te falen, balanceert voortdurend op de grenzen van eigen vermogen. Daarom wordt er gecorrigeerd, heroverwogen, verbloemd wellicht en in privétijd overgewerkt, soms zelfs tot in het holst van de nacht. Wie vreest de lat niet hoog genoeg te kunnen leggen en daarmee het predicaat volmaakt te verspelen, maakt dwaze bokkensprongen om de schijn van alles is perfect onder controle te kunnen ophouden. In paniek wordt schuld afgeschoven of aandacht verlegd richting andermans falen, beslissingen worden uitgesteld of mogelijk helemaal niet genomen. En waarom? Omdat eigenwaarde wordt opgehangen aan andermans oordeel of omdat een identiteit ontleend wordt aan het niveau van presteren.

 

Wie leert van wiens fouten?

Albert Einstein, door de mensheid geroemd omwille van zijn intelligentie, was ervan overtuigd dat in elk individu een genie schuilt, maar, zo stelde hij, wanneer een vis gewaardeerd wordt op zijn capaciteiten om in een boom te klimmen, dan zal die vis zijn hele leven blijven geloven dat hij dom is. Met andere woorden, de beoordelaar krabbe zich beter achter de oren alvorens te oordelen, wellicht dat hij dan tot de wonderlijke ontdekking komt dat ieder individu de kwaliteiten moet kunnen ontplooien waarvoor het in de wieg gelegd is en dat hier dus niet de leerling maar de hoger gestudeerde de plank misslaat. Zie, zelfs de meesters moeten het leren leren.

Wie zichzelf als doel gesteld heeft om perfect te zijn, zal zich altijd zorgen maken. Dat kost zoveel kracht dat vroeg of laat de feilloze door de monsterlijke ambitie onderuit wordt geschopt. Tenzij de bangerd enkel bekende paden beloopt en nooit iets nieuws uitprobeert, maar dan zal hij moeten leven met de consequentie dat hij geen nieuwe ervaringen op kan doen. Daarom pleit ik met de indianen, mensen. Ik pleit voor het maken van fouten en het vieren van gebreken, leef het leven ten volle en leer. De mens groeit nou eenmaal het meest door de dingen na te streven die hij vreest en niet door volmaaktheid na te bootsen.

Ik wens u allen een met fouten overgoten dag toe,

Dyamos

 

Terug naar homepage

5 gedachten over “Over fouten geschreven…

  1. Oh heer D wat een treffende typering van het prestatiesysteem waarop met name het schoolsysteem op gebaseerd is. Denk alleen eens aan de stress die de kinderen oplopen voor hun testen. Het onderwijs – vooral – is totaal verouderd. Ja het straft elk falen. Als een kind aan het begin van het schooljaar lage cijfers haalt, kan het dat nooit meer inhalen voor de eindexamens. Maar er is hoop. Er komt een tijd dat het gaat veranderen. U weet natuurlijk nog niets van de computerspelletjes die kinderen tegenwoordig spelen. Ze moeten dingen uitzoeken en als ze het fout doen gaan ze “dood”. Dan moeten ze gewoon opnieuw beginnen en hun “fouten” herzien. Ze krijgen geen strafpunten, ze moeten leren hun fouten in te zien tot ze zover zijn dat ze glorieus de eindstreep halen. Wat denkt u, gaat onze maatschappij daardoor veranderen en krijgen we dan gezonde en meer zelfverzekerde mensen? Ik hoor het graag van U.

  2. Een hartelijk goedemiddag weer,

    Ik moest even over de schouders meekijken van een aantal kinderen dat een spelletje op een computer speelt, alvorens ik kon antwoorden. Het systeem van herhalen totdat de snelste en veiligste weg kan worden afgelegd naar de eindstreep maakt wel indruk. ‘Het oefenen baart kunst’ was altijd al een goede les om te onthouden.
    Of de maatschappij erop vooruitgaat? Als dat vertrouwen in de jeugd niet meer gesteld kan worden dan ligt er wel een heel zuur bestaan in het verschiet, niet?
    Maar heeft u ook de gewelddadige moordspelletjes bekeken? Met de levensechte personages? Ik mag hopen dat daardoor niet een vernietigingsdrang wordt aangezwengeld die wordt uitgeleefd in het echte leven, dat zijn akelige spelletjes als u mij vraagt. Tegelijkertijd schijnt er dan ook weer een generatie te zijn opgestaan die een ander soort bewustzijn ontwikkelt, een generatie die zich realiseert dat mens en natuur een zijn en samen moeten werken om het samen te doen. Hopelijk ontwikkelen zij zich tot de helden die de vernietiging een halt kan toeroepen. Het blijft ingewikkeld.

    Met groet,
    D

  3. Beste D,

    wat een scherpe observatie weer. Laten we het elkaar gunnen om fouten te maken. Wij kunnen dat leermomenten noemen dat klinkt iets vriendelijker.

  4. Oeps Heer D. U heeft alweer een punt. Een belangrijk punt waar ik liever aan voorbij ga maar dat is kop-in-het-zand-stekerig. Ja, u heeft helemaal gelijk. Met al die moorddadige spelletjes en al die actie-films die maar niet gewelddadig genoeg kunnen zijn, worden de kinderen ook vertrouwd gemaakt met de gedachte dat een mensenleven er niet toe doet. Ik doe er even het zwijgen toe.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.